Vis en gezondheid

Het is allang bekend dat vis een excellente samenstelling heeft. Vooraleerst is vis een uitstekende eiwitbron. Visproteïnes zijn zéér goed verteerbaar en bevatten een hoge concentratie van essentiële aminozuren. Eiwitten zijn een belangrijke bouwstof voor de opbouw en het herstel van spieren, organen, zenuwstelsel en bloed. Tevens bevat vis belangrijke hoeveelheden vitamines en mineralen en is rijk aan poly onverzadigde vetzuren (PUFA’s)

De Hoge Gezondheidsraad, het hoogste adviesorgaan van de federale regering inzake gezondheid, heeft in mei 2004 een advies uitgebracht over de effecten van vis op de gezondheid.

De meeste vissoorten zijn mager en het gebruik ervan past dan ook perfect in voedingsadviezen die erop gericht zijn de totale vetinname, die in het gemiddelde westerse dagmenu nog te hoog is, te temperen.

Ook vette vis heeft de laatste jaren een belangrijke plaats gekregen in een
gezonde voeding, omwille van de kwaliteit van zijn vetstoffen. Er zijn namelijk onverzadigde (goede) vetten en verzadigde (slechte) vetten.
Vis bevat een hele speciale vorm onverzadigde vetten, nl. de omega-3 vetten EPA (eicosapentaeenzuur) en DHA (decosahexaeenzuur). Ze zijn nagenoeg alleen in vis te vinden. EPA en DHA kan ons lichaam niet of nauwelijks zelf aanmaken en moeten dus in de voeding aanwezig zijn. Vis is veruit de belangrijkste voedingsbron van EPA en DHA. Vooral vette vissoorten als zalm, haring, makreel, paling, sprot en sardines zijn er rijk aan, maar ook de magere en matig vette vissoorten bevatten EPA en DHA.
EPA en DHA verlagen het cholesterolgehalte in het bloed en helpen zo hart- en vaatziekten voorkomen. Verder zijn ze van vitaal belang voor het optimaal functioneren van cellen, weefsels en organen, voor de goede werking van uiteenlopende fysiologische processen zoals het immuunsysteem en de ontwikkeling en het functioneren van de hersenen en het centrale zenuwstelsel. Dit laatste is vooral van belang voor ongeboren kinderen maar ook bij peuters en kleuters die tijdens deze levensfase een belangrijke hersengroei en -ontwikkeling kennen.
Om 1 g EPA-DHA te bereiken moet men 70 g makreel, 100 g haring of zalm, 200 g zeeforel, 250 g krabvlees, 500g garnalen of kreeft eten. 

Vis is ook een goede bron van mineralen. Vis is eigenlijk het enige voedingsmiddel waar van nature jodium en fluor in zit. Jodium heeft het lichaam nodig voor een goed werkende schildklier, fluor voor bescherming van de tanden.

Selenium, dat ook in vis zit, heeft de schildklier eveneens nodig om de groei te regelen en voor de ontwikkeling van het zenuwstelsel.

Vis bevat ook aardig wat zink. Zink is nodig voor een goede weerstand tegen ziekten, het speelt een rol bij smaak, reuk en gezichtsvermogen en het is belangrijk voor de groei. Voor al deze mineralen geldt dat de behoefte tijdens de zwangerschap hoger is.

Daarnaast is vis rijk aan vitamines. Vooral vette vis bevat veel vitamine A en D. Verder bevat vis B-vitamines, waaronder vitamine B5 en vitamine B12.
Vitamine A is belangrijk voor de ogen, een gezonde huid, de groei en weerstand. Vitamine D zorgt voor stevige botten en tanden.
Vitamine B5 geeft energie en helpt bij de aanmaak van een aantal hormonen.
Vitamine B12 is nodig voor de aanmaak van rode bloedcellen en voor een goede werking van het zenuwstelsel en speelt ook een rol bij de stofwisseling van foliumzuur.

Onderzoek toont ook meer en meer dat vis kan beschermen tegen verschillende types kanker (o.m. dikke darm-, endeldarm-, borst- en eierstokkanker).
Verder zijn er goede aanwijzingen dat visconsumptie het risico op glucose-intolerantie bij gezonde personen verlaagt, en een positieve invloed heeft op het vetzuur- of triglycerie-gehalte bij diabetespatiënten zonder de glycemie op significante wijze te verhogen en mogelijk de werking van insuline versterkt.
Enkele studies hebben een gunstige invloed van het visverbruik op dementie, auto-immune ziektes zoals psoriasis en reumatoïede arthritis aangetoond.
 

Vissen leven in de vrije natuur en kunnen dus ook het slachtoffer zijn van milieuvervuiling. Naast alle gezondheidsbevorderend effecten, worden ook toxicologische data over mogelijkse contaminanten als dioxine, PCB’s en kwik continu opgevolgd. Recente data toont aan dat de kwik en PCB concentraties van de meest courante vissoorten ver beneden de toegelaten norm liggen.

Ook interne metingen tonen aan dat de kwikcontaminatie vooral een historisch gegeven is. Allicht hebben we die verminderde achtergrondvervuiling te danken aan de toenemende zorg voor het milieu (o.a. de massale switch naar milieuvriendelijkere batterijen eind de jaren ’80).
Berichten in de media over mogelijke contaminanten in vis kunnen consumenten doen twijfelen aan het belang van vis in de voeding. Het is uitermate belangrijk te communiceren dat vis een heel belangrijke bijdrage kan leveren tot een gezonde voeding. Een recente ‘risk/benefit’ analyse uitgevoerd door de Universiteit Gent toont duidelijk aan dat bij een gevarieerd visdieet het positieve gezondheidsbevorderend aspect vele malen groter is dan een mogelijk risico op aanwezigheid van ongewenste stoffen. Dit risico is dan nog eens heel specifiek naar bepaalde vissoorten (vb zwaardvis) en/of in bepaalde regio’s (vb Baltisch zee).